Lý giải về sự trùng hợp hy hữu trên các vòng quay xổ số
Những dãy số trúng thưởng giống hệt nhau từng xuất hiện trong các kỳ quay xổ số ở nhiều quốc gia, dù xác suất rất thấp. Toán học đã có câu trả lời cho hiện tượng này.

Lúc 18h30 ngày 17-11, Vietlott công bố kết quả kỳ quay số mở thưởng 01424 của xổ số Power 6/55. Bộ số trúng thưởng là 06 - 20 - 36 - 41 - 49 - 52, số cộng thêm là 34.
Đáng chú ý, bộ sáu số này trùng với kỳ quay ngày 5-11, chỉ khác số cộng thêm (kỳ đó là 36). Sự trùng hợp "kỳ quái" khiến nhiều người bất ngờ, song hiện tượng này không phải chưa từng có tiền lệ trên thế giới và hoàn toàn có thể lý giải bằng toán học.
Những lần xổ số thế giới lặp lại kết quả
Ngày 6-9-2009, xổ số quốc gia Bulgaria đã quay ra dãy số trúng thưởng 4, 15, 23, 24, 35, 42. Điều gây chấn động là chỉ bốn ngày sau đó, ngày 10-9, lồng cầu lại tiếp tục gọi tên chính xác sáu con số y hệt tuần trước.
"Đây là lần đầu tiên điều này xảy ra trong lịch sử 52 năm của ngành xổ số. Chúng tôi hoàn toàn choáng váng trước sự trùng hợp kỳ quái này, nhưng nó thực sự đã diễn ra", một nữ phát ngôn viên nói với Hãng tin Reuters ngày 18-9.
Bộ trưởng Thể thao Bulgaria khi đó là ông Svilen Neikov ra lệnh điều tra xem có gian lận quy mô lớn hay kết quả kỳ trước bị sao chép hay không.
Người đứng đầu cuộc điều tra, ông Konstantin Simeonov, cho biết không phát hiện sai phạm nào trong quá trình quay số hay xác định người trúng giải.
"Không có cơ sở để nói về bất kỳ sự thao túng nào ở đây", ông khẳng định.
Nhà toán học Michail Konstantinov nhận định xác suất để sáu con số giống hệt nhau xuất hiện trong hai kỳ quay liên tiếp là 1 trên hơn 4 triệu, nhưng không phải bất khả thi.
Một năm sau, Israel cũng ghi nhận trường hợp hy hữu như vậy. Kết quả kỳ quay tối 16-10-2010 trùng hoàn toàn với kỳ quay ngày 21-9 trước đó, với dãy số 13, 14, 26, 32, 33 và 36.
Các quan chức ngành xổ số bác bỏ cáo buộc gian lận. "Chúng tôi hoạt động trong lĩnh vực may rủi và khi đã nói đến xác suất thì điều gì cũng có thể xảy ra, kể cả những trường hợp hiếm hoi như lần này", Tiến sĩ Chaim Melamed, chuyên gia thống kê của công ty xổ số quốc gia, cho biết.
Việc kiểm tra lồng cầu và các quả bóng quay số cũng không phát hiện dấu hiệu bất thường. Giáo sư thống kê Yitzhak Melechson, Đại học Tel Aviv, nhận định sự cố này là hiện tượng "10.000 năm mới có một lần".
Giải mã hiện tượng bằng quy luật toán học

Theo thông tin được nhà toán học David J. Hand chia sẻ trên trang Scientific American, những sự trùng hợp tưởng chừng khó tin như vậy có thể được giải thích bằng hai quy luật: định luật số lớn và định luật tổ hợp.
Định luật số lớn cho rằng khi một sự kiện có đủ nhiều cơ hội xảy ra, ngay cả sự kiện có xác suất rất thấp cũng có thể xuất hiện. Định luật tổ hợp chỉ ra rằng số cặp kết quả có thể đối chiếu tăng rất nhanh khi số lần thử tăng lên.
Ví dụ quen thuộc là bài toán ngày sinh: trong một căn phòng chỉ cần 23 người, xác suất có ít nhất hai người trùng ngày sinh đã vượt 50%. Lý do là ta không chỉ so sánh một người với một người cụ thể, mà phải tính mọi cặp có thể hình thành, tức 253 cặp với 23 người.
Xổ số cũng vậy. Với trò chơi chọn sáu số từ 49 số, xác suất để một bộ sáu số cụ thể xuất hiện là 1/13.983.816. Nếu chỉ xét hai kỳ quay định trước, khả năng trùng kết quả rất thấp. Nhưng khi số kỳ quay tăng, số cặp kết quả cần đối chiếu cũng tăng theo: 50 kỳ quay tạo ra 1.225 cặp, còn 1.000 kỳ quay có tới 499.500 cặp.
Vì vậy, một dãy số lặp lại là sự kiện hiếm nếu chỉ xét riêng hai lần quay, nhưng không còn khó xảy ra khi đặt trong hệ thống có hàng trăm, hàng nghìn kỳ quay và tổ hợp cần đối chiếu.
Nói cách khác, một kết quả trùng lặp đáng kinh ngạc không đồng nghĩa với việc có sự dàn xếp. Đó vẫn có thể là một trong những khả năng hiếm gặp mà toán học cho phép xảy ra trong một trò chơi ngẫu nhiên.