Cảnh báo - Phản hồi

Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM nêu hiểm họa từ mỗi liều kháng sinh tùy tiện

Hoàng Lê/Báo Dân Trí • 18/11/2026 15:09

Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM cảnh báo, mỗi liều kháng sinh dùng không cần thiết tạo điều kiện cho vi khuẩn thích nghi và hình thành các chủng đa kháng thuốc, làm cạn kiệt dần vũ khí điều trị hiệu quả.

Hiểm họa từ mỗi liều kháng sinh tùy tiện

Tại tọa đàm "Nhiễm trùng hô hấp cộng đồng và chiến lược dự phòng hiệu quả", do báo Sài Gòn Giải Phóng phối hợp với Hội Hô hấp TPHCM tổ chức ngày 18/11, TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM, cho biết, thời điểm giao mùa cuối năm, các tác nhân như virus cúm mùa, virus hợp bào hô hấp (RSV), phế cầu khuẩn thường gia tăng mạnh.

Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM nêu hiểm họa từ mỗi liều kháng sinh tùy tiện - 1
TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM chia sẻ tại tọa đàm "Nhiễm trùng hô hấp cộng đồng và chiến lược dự phòng hiệu quả" (Ảnh: Nguyễn Hiền).

"Phần lớn các trường hợp ho, sốt, viêm đường hô hấp trên là do virus gây ra nên kháng sinh không có tác dụng. Thế nhưng, thói quen tự ý mua và sử dụng kháng sinh của người dân vẫn diễn ra phổ biến.

Mỗi liều kháng sinh dùng không hợp lý là một lần chúng ta vô tình tạo điều kiện cho vi khuẩn thích nghi và hình thành các chủng đa kháng thuốc. Việt Nam đang phải đối mặt với mối đe dọa của tình trạng đề kháng kháng sinh (AMR), làm cạn kiệt dần vũ khí điều trị hiệu quả khi người bệnh thực sự cần đến", TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu cảnh báo.

PGS.TS Trần Văn Ngọc, Chủ tịch Hội Hô hấp TPHCM cho biết, theo nghiên cứu công bố trên tạp chí The Lancet (năm 2022), thế giới ghi nhận 7,7 triệu ca tử vong liên quan đến 33 tác nhân vi khuẩn gây bệnh trong năm 2019. Trong đó, khoảng 4 triệu ca tử vong liên quan nhiễm trùng đường hô hấp dưới và trong lồng ngực.

Đáng lo ngại là tình trạng vi khuẩn kháng kháng sinh trong điều trị viêm phổi cộng đồng ngày càng gia tăng. Sử dụng kháng sinh không phù hợp có thể làm giảm hiệu quả điều trị và khiến quá trình điều trị trở nên khó khăn hơn.

Do đó, cần chẩn đoán chính xác bệnh, xác định tác nhân gây nhiễm trùng, đánh giá mức độ nặng và các yếu tố nguy cơ để lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp. Việc điều trị đúng thuốc, đúng liều lượng và thời gian, kết hợp theo dõi đáp ứng để điều chỉnh phác đồ có ý nghĩa quan trọng để giảm biến chứng và tử vong ở nhóm người bệnh nguy cơ cao.

Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM nêu hiểm họa từ mỗi liều kháng sinh tùy tiện - 2
Người dân điều trị bệnh đường hô hấp tại TPHCM (Ảnh: Xuân Bình).

4 định hướng trọng tâm trong công tác dự phòng

ThS.BS Cao Xuân Minh cho biết, trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh, nhiễm trùng đường hô hấp trở thành mối đe dọa đáng kể đối với sức khỏe người cao tuổi, đặc biệt là những người mắc nhiều bệnh mạn tính.

Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM nêu hiểm họa từ mỗi liều kháng sinh tùy tiện - 3
Các chuyên gia cho biết, nhiễm trùng đường hô hấp trở thành mối đe dọa khi Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa dân số (Ảnh: Nguyễn Hiền).

TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu chia sẻ, với phương châm xuyên suốt "Phòng bệnh hơn chữa bệnh", công tác y tế dự phòng được Sở Y tế TPHCM xác định phải đi trước một bước, tập trung vào 4 định hướng trọng tâm.

Thứ nhất, chủ động giám sát và cảnh báo sớm. Ngành y tế thành phố tiếp tục củng cố hệ thống giám sát trọng điểm hội chứng cúm, viêm phổi nặng và tác nhân gây bệnh; tăng cường liên thông dữ liệu giữa Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố (HCDC), Viện Pasteur TPHCM, các bệnh viện và hệ thống phòng xét nghiệm để phát hiện sớm sự biến đổi dịch tễ, kịp thời cảnh báo và ứng phó theo từng mùa.

Thứ hai, thúc đẩy tiêm chủng dự phòng theo vòng đời. TPHCM đặc biệt ưu tiên nhóm người cao tuổi, người có bệnh lý nền và trẻ nhỏ tiếp cận đầy đủ các loại vắc xin phòng bệnh hô hấp như cúm, phế cầu, ho gà, RSV theo khuyến cáo của Bộ Y tế và giới chuyên môn.

Thứ ba, siết chặt quản lý sử dụng kháng sinh. Tại các cơ sở khám, chữa bệnh, ngành y tế đẩy mạnh chương trình quản lý sử dụng kháng sinh hợp lý, kê đơn bám sát hướng dẫn chẩn đoán và điều trị, gắn với giám sát vi sinh và kiểm soát nhiễm khuẩn.

Tại cộng đồng, trọng tâm là triển khai kê đơn điện tử và liên thông dữ liệu đơn thuốc, để kiểm soát chặt việc bán kháng sinh theo đơn tại các nhà thuốc.

Thứ tư, đẩy mạnh truyền thông thay đổi hành vi và phối hợp đa ngành.

Sở Y tế TPHCM khuyến cáo người dân khi bị ho, sốt thông thường, hãy nghỉ ngơi, theo dõi các dấu hiệu cảnh báo nặng và đến cơ sở y tế khi cần; chỉ sử dụng kháng sinh khi có chỉ định; tuyệt đối không tự ý mua, dùng lại đơn thuốc cũ và không dùng chung thuốc của người khác.

Hoàng Lê/Báo Dân Trí