Đào tạo

AI vào tòa soạn và giảng đường

Nhóm PV • 17/11/2026 17:01

Tại tọa đàm "Báo chí hiện đại trong kỷ nguyên số: Xu hướng phát triển và yêu cầu đổi mới nguồn nhân lực" do Trung tâm Đào tạo và Truyền thông, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình TP.HCM tổ chức, đại diện ba cơ sở đào tạo đã trình bày tham luận về những thay đổi mà AI đặt ra với tòa soạn và giảng đường.

Mở đầu phần tham luận, Thạc sĩ Đinh Duy Linh, Phó trưởng phòng Đào tạo và Khoa học công nghệ, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, dẫn số liệu từ Chartbeat cho thấy, lượng truy cập từ Google đến các trang tin trên thế giới đã giảm 33% ngay trong năm 2025. Dù tỉ lệ người dùng AI tạo sinh hằng tuần tại 6 quốc gia lên tới 51% nhưng niềm tin vào tin tức chỉ còn 37%; chỉ 12% công chúng thoải mái với tin tức hoàn toàn do AI tạo ra (Viện nghiên cứu Báo chí Reuters, Đai học Oxford).

1794902734907_8697282821908371110_g5316751529991593436_a65d9bcd3ce66fcf5fdbaf36adad684e.jpg
Thạc sĩ Đinh Duy Linh (Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông) trình bày tham luận về kiến trúc công nghệ tòa soạn tương lai. Ảnh: HOÀNG NHI

Thực tế trên cho thấy, lợi thế không nằm ở số lượng công cụ AI, mà ở việc tòa soạn sở hữu dữ liệu độc giả, kho tri thức có cấu trúc và một hạ tầng AI được kiểm soát. Vì vậy, tại tham luận, ThS Đinh Duy Linh đề xuất kiến trúc công nghệ tòa soạn tương lai gồm “5 lớp + 1 trục quản trị” theo nguyên tắc “dùng chung dữ liệu và AI, giữ riêng bản sắc thương hiệu”.

Cụ thể, các tòa soạn sẽ không "đập đi, xây lại" hệ thống các đơn vị đã đầu tư mà chỉ cần định hình các chiến lược phát triển từ bài toán doanh thu, chi phí thay vì công cụ. Đặc biệt, con người phải kiểm soát mọi công đoạn sản xuất thông tin, AI có thể gợi ý, soạn bản nháp hay gắn thẻ tư liệu, nhưng không được tự động hoàn toàn với nội dung xuất bản.

"Lợi thế không nằm ở số lượng công cụ AI, mà ở việc tòa soạn sở hữu dữ liệu độc giả, kho tri thức có cấu trúc và một hạ tầng AI được kiểm soát", Thạc sĩ Đinh Duy Linh nói.

Học viện đề xuất hợp tác với Trung tâm Đào tạo và Truyền thông ở ba mảng: tư vấn kiến trúc và giải pháp tổng thể, lập nhóm dự án chung ứng dụng AI, mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) và đào tạo năng lực số, nghiệp vụ báo chí số.

1794904211124_8697282821908371110_g5316751529991593436_1f160cf564f5831a61e31e1f1d9cf7d6.jpg
Tiến sĩ Triệu Thanh Lê - Trưởng khoa Báo chí và Truyền thông, Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn, trình bày tham luận. Ảnh: HOÀNG NHI

Từ góc nhìn đơn vị đào tạo báo chí, Tiến sĩ Triệu Thanh Lê, trưởng khoa Báo chí và Truyền thông, Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn (Đại học Quốc gia TP.HCM), dẫn kết quả khảo sát 276 sinh viên báo chí - truyền thông tại TP.HCM. Gần 58,3% cho biết nội dung do AI cung cấp chiếm từ một nửa trở lên khi làm bài tập, 89,9% tự học cách dùng AI. Động lực lớn nhất khiến sinh viên tìm đến AI là vì thấy thú vị, sau đó mới đến nhu cầu học tập và công việc.

Theo Tiến sĩ Triệu Thanh Lê, sinh viên chủ yếu dùng các ứng dụng AI phổ thông, chưa tiếp cận công cụ chuyên sâu cho hình ảnh, video, xử lý dữ liệu hay lập trình. Các em nhận thức khá rõ rủi ro AI trả lời sai, thiên lệch và đã có ý thức kiểm chứng. Tuy nhiên, khoa cho rằng cần đào tạo kỹ hơn kỹ năng kiểm chứng với mọi nội dung do AI cung cấp, từ cách truyền thống như hỏi ý kiến chuyên gia đến các phương pháp truy vết hiện đại, dùng AI để phát hiện tin giả.

Khoa Báo chí và Truyền thông đề xuất tích hợp hướng dẫn dùng AI vào từng môn học thay vì dạy tách rời, bởi AI chỉ hiệu quả khi người học vững kiến thức chuyên môn. Ý thức tôn trọng bản quyền, quyền riêng tư, sự minh bạch, khách quan khi dùng nội dung do AI tạo ra cần được đưa vào giảng dạy. Chương trình cũng nên bổ sung các môn định hướng dữ liệu như tư duy máy tính, thu thập dữ liệu, phân tích dữ liệu, báo chí dữ liệu.

Đáng chú ý, Tiến sĩ Triệu Thanh Lê cho rằng, người trẻ có ưu thế về công nghệ nhưng dường như chưa coi trọng kết nối với con người và xã hội. AI có thể hỗ trợ, thậm chí làm thay một phần việc sáng tạo, nghiên cứu, nhưng xây dựng các mối quan hệ xã hội vẫn phụ thuộc vào sự chủ động, kỹ năng giao tiếp của mỗi người. Vì vậy, chương trình đào tạo cần tăng cường kỹ năng ứng xử, làm việc nhóm và kết nối với xã hội thực.

1794906657998_265737325399044004_g5316751529991593436_64ac23f8c11464eeb493997ac2e13dd7.jpg
ThS Lê Kim Hậu (Trường đại học Nguyễn Tất Thành) giới thiệu mô hình đào tạo tích hợp AI tạo sinh. Ảnh: HOÀNG NHI

Ở tham luận thứ ba, Thạc sĩ Lê Kim Hậu, quyền trưởng bộ môn Kỹ thuật truyền thông đa phương tiện, Khoa Truyền thông sáng tạo, Trường đại học Nguyễn Tất Thành, giới thiệu mô hình đào tạo thực chiến tích hợp AI tạo sinh vào quy trình sản xuất nội dung đa phương tiện.

Theo Thạc sĩ Lê Kim Hậu, khoa thành lập năm 2023, đã ký hợp tác đào tạo một số học phần ngay tại Báo Tuổi Trẻ như kỹ năng làm tin và phóng sự, nhiếp ảnh, xử lý ảnh, thiết kế ấn phẩm, với 100% thời lượng là thực hành. Toàn bộ sinh viên đều được bố trí thực tập tại các cơ quan báo chí, đài phát thanh, truyền hình và công ty truyền thông.

Chương trình đào tạo năm học 2026 - 2027 được điều chỉnh từ 135 xuống 129 tín chỉ, bổ sung các học phần như kỹ năng ứng dụng AI, cơ sở hoạt hình chuyển động. Trong các học phần sản xuất podcast, phim ngắn…, sinh viên được hướng dẫn dùng AI từ khâu phác thảo ý tưởng, viết kịch bản, đọc lời, dựng hình đến làm nhạc, thiết kế nhân vật và ảnh đại diện video...

Để có được chương trình đào tạo đáp ứng yêu cầu của Bộ GD&ĐT, xu hướng, nhân lực cho thị trường lao động, Khoa đã kết hợp đảm bảo chương trình đào tạo lý thuyết và thực hành. Nhà trường phấn đấu đến năm 2035, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành trở thành đại học ứng dụng đa ngành, đa lĩnh vực có tính hội nhập cao, đào tạo nguồn nhân lực gắn với nhu cầu trong và ngoài nước, đáp ứng cách mạng công nghiệp 4.0, đạt chuẩn khu vực và quốc tế.

Nhóm PV