TP Hồ Chí Minh liên kết sản xuất, đưa nông sản an toàn đến gần người tiêu dùng
Việc mở rộng các chuỗi liên kết không chỉ giúp nông dân nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn góp phần bảo đảm nguồn cung thực phẩm an toàn, minh bạch cho thị trường Thành phố Hồ Chí Minh.
Từ những mô hình liên kết giữa nông dân, hợp tác xã với doanh nghiệp phân phối, nguồn cung nông sản an toàn đang từng bước được tổ chức sản xuất theo quy trình, đảm bảo chất lượng và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường tiêu dùng.
Việc mở rộng các chuỗi liên kết này không chỉ giúp nông dân nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn góp phần bảo đảm nguồn cung thực phẩm an toàn, minh bạch cho thị trường Thành phố Hồ Chí Minh.
Liên kết sản xuất, ổn định đầu ra
Gần 20 năm gắn bó với chuỗi cung ứng của MM Mega Market Việt Nam, nhóm nông dân thuộc Tổ hợp tác rau an toàn Suối Thông B, xã Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng đã từng bước mở rộng quy mô sản xuất, từ một vài hộ ban đầu lên khoảng 19-20 hộ, với tổng diện tích canh tác khoảng 30ha.
Hiện mỗi ngày, tổ hợp tác cung ứng bình quân từ 2-3 tấn rau, củ, quả cho doanh nghiệp, gồm nhiều mặt hàng như súp lơ, cà chua, rau thơm, xà lách và các loại rau xanh.
Theo ông Nguyễn Văn Phúc, thành viên Tổ hợp tác rau an toàn Suối Thông B, hiệu quả rõ nhất của mô hình liên kết là sản phẩm có đầu ra ổn định, doanh nghiệp thu mua sản phẩm theo thỏa thuận, giúp các hộ yên tâm đầu tư sản xuất, chăm sóc cây trồng và duy trì sản lượng cung ứng.
"Làm việc với MM Mega Market, nông dân không phải suy nghĩ sản phẩm làm ra sẽ bán cho ai, tiêu thụ ở đâu, giúp mọi người yên tâm chăm sóc cây trồng, tập trung nâng cao chất lượng và mở rộng sản xuất," ông Nguyễn Văn Phúc chia sẻ.
Không chỉ ổn định đầu ra, người nông dân còn được hỗ trợ kỹ thuật, hướng dẫn quy trình canh tác và nâng cao chất lượng sản phẩm. Đến nay, nhóm đã duy trì sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP khoảng 15 năm, giữ chất lượng nông sản cung ứng cho thị trường. Các hộ nông dân cũng tham gia chương trình "Tick xanh trách nhiệm" qua đó nâng cao ý thức tuân thủ các yêu cầu về an toàn thực phẩm và trách nhiệm đối với người tiêu dùng.
Cùng tham gia chuỗi liên kết gần 19 năm, ông Nguyễn Lộc, thành viên Tổ hợp tác rau an toàn Suối Thông B, cho biết trước khi tham gia mô hình, việc sản xuất và tiêu thụ phụ thuộc nhiều vào thị trường, giá cả và đầu ra không ổn định. Khi tham gia vào chuỗi liên kết, hiệu quả sản xuất đã tăng lên rõ rệt.
Theo ông Lộc, thời gian đầu, nhiều nông dân cũng gặp khó khăn trong việc chuyển từ phương thức sản xuất tự phát sang tuân thủ quy trình của doanh nghiệp. Tuy nhiên, nhờ có kỹ sư hướng dẫn trực tiếp, quen với quy trình, việc sản xuất theo tiêu chuẩn không còn là trở ngại lớn mà trở thành yêu cầu cần thiết để duy trì mối liên kết lâu dài.
"Thuận lợi thứ nhất là về kỹ thuật, bên MM có kỹ sư nông nghiệp xuống hướng dẫn nông dân làm ra những sản phẩm chất lượng. Thứ hai là giá cả tương đối ổn định so với việc bán trôi nổi bên ngoài. Quy trình sản xuất của nông dân cũng chuẩn chỉ hơn, sản phẩm được người tiêu dùng ưa chuộng, đó là niềm hãnh diện của nông dân chúng tôi," ông Nguyễn Lộc cho biết.
Nhiều hợp tác xã tại Lâm Đồng cũng đang chuyển đổi phương thức tổ chức sản xuất để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng hiện đại. Ông Nguyễn Ngọc Minh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã nông nghiệp Minh Thúy, tỉnh Lâm Đồng, cho biết hợp tác xã hiện có hơn 10 thành viên, với diện tích sản xuất khoảng 30 ha, cung ứng 420 tấn rau củ mỗi năm.
Để đáp ứng yêu cầu của thị trường, hợp tác xã tổ chức đội ngũ kỹ thuật viên xuống đồng ruộng, hướng dẫn các hộ thực hiện đúng quy trình sản xuất. Dù có không ít khó khăn ban đầu, nhưng thông qua vận động, hướng dẫn và hỗ trợ kỹ thuật, các thành viên dần nhận thức rõ hơn lợi ích của việc sản xuất theo tiêu chuẩn.
"Cam kết sản xuất an toàn không thể chỉ dừng lại ở giấy tờ mà phải xuất phát từ ý thức và trách nhiệm thực tế của người sản xuất. Hợp tác xã phải thường xuyên kiểm tra, phối hợp với kỹ thuật viên theo dõi đồng ruộng, hướng dẫn nông dân sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hợp lý và tuân thủ thời gian cách ly trước thu hoạch. Đây là những yêu cầu quan trọng để bảo đảm chất lượng sản phẩm khi đưa vào chuỗi phân phối," ông Nguyễn Ngọc Minh cho biết.
Thực tế từ các mô hình trên cho thấy, khi có doanh nghiệp đồng hành, nông dân không chỉ có thêm đầu ra mà còn được hỗ trợ nâng cao năng lực sản xuất, từng bước thay đổi tư duy từ sản xuất theo khả năng sang sản xuất theo nhu cầu và tiêu chuẩn của thị trường.
Mở rộng vùng nguyên liệu an toàn
Khởi đầu từ năm 2005 với công suất thu mua khoảng 6 tấn/ngày, Trung tâm thu mua Đà Lạt hiện vận hành ở mức 25-35 tấn/ngày, cung cấp khoảng 9.000 tấn nông sản mỗi năm, chiếm khoảng 30% tổng nguồn rau, củ, quả tươi của toàn hệ thống MM Mega Market.
Từ những mô hình liên kết tại Lâm Đồng, MM Mega Market Việt Nam đang từng bước xây dựng mạng lưới vùng nguyên liệu, kết nối với nông dân và hợp tác xã tại nhiều địa phương cả nước.
Ông Nguyễn Đức Toàn, Tổng Giám đốc Điều hành MM Mega Market Việt Nam và Big C Campuchia, kiêm Trưởng Khối Kinh doanh của Tập đoàn BJC tại Việt Nam, cho biết doanh nghiệp xác định mở rộng vùng nguyên liệu và tăng cường liên kết với nông dân, hợp tác xã là một trong những định hướng quan trọng nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định, đáp ứng kế hoạch phát triển hệ thống phân phối.
Hiện đơn vị đang mở rộng vùng trồng đạt chuẩn, nhân rộng các mô hình liên kết hiệu quả tại các vùng nguyên liệu tại Đồng bằng sông Cửu Long, các tỉnh phía Bắc, mục tiêu đến năm 2030 nâng sản lượng nông sản từ 9.000 tấn lên 15.000 tấn mỗi năm, mở rộng mạng lưới lên 120 hộ nông dân và hợp tác xã liên kết, đồng thời chuẩn hóa 1.000 ha vùng trồng.
Cùng với đó, MM Mega Market dự kiến phát triển thêm 30 trung tâm bán lẻ từ nay đến năm 2030, nâng tổng số điểm bán lên khoảng 60, kéo theo nhu cầu mở rộng nguồn cung và các vùng sản xuất.
"Việc quản lý chất lượng từ nông trại đến bàn ăn thông qua những chuỗi liên kết với nông dân giúp chúng tôi kiểm soát được cả quá trình sản xuất, từ nguồn giống, đến canh tác, kiểm soát chất lượng và phân phối lưu thông đến tay người tiêu dùng. Ngoài các trung tâm bán lẻ cung cấp cho người tiêu dùng, chúng tôi còn cung cấp rau củ cho khoảng 8000 nhà hàng, khách sạn, căng tin trên toàn quốc. Một trong những lợi ích lớn nhất chúng tôi nhận lại chính là niềm tin, niềm tin của người tiêu dùng và niềm tin của chính những hộ nông dân đang liên kết trong mô hình," ông Nguyễn Đức Toàn cho biết.
Ở góc độ quản lý an toàn thực phẩm, bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh, cho rằng việc doanh nghiệp liên kết với nông hộ, hỗ trợ kỹ thuật, tổ chức sản xuất theo tiêu chuẩn và bao tiêu sản phẩm là một hướng đi cần được khuyến khích nhân rộng.
Theo bà Lan, đối với thực phẩm tươi sống như rau, củ, quả, thịt, cá, nếu chỉ tập trung kiểm tra ở khâu cuối cùng khi sản phẩm đã lưu thông trên thị trường thì rất khó kiểm soát toàn diện, bởi nguy cơ mất an toàn có thể phát sinh ngay từ quá trình trồng trọt, chăn nuôi, sử dụng vật tư nông nghiệp. Vì vậy, doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào vùng sản xuất, phối hợp với nông dân kiểm soát chất lượng ngay từ đầu nguồn.
Bên cạnh đó, việc hình thành các chuỗi liên kết có sự tham gia của doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất còn góp phần nâng cao trách nhiệm của từng chủ thể. Khi nông dân được hướng dẫn kỹ thuật, có đầu ra ổn định và nhận thức rõ yêu cầu về chất lượng, việc tuân thủ quy trình sản xuất an toàn sẽ có tính bền vững hơn.
"Tuy nhiên, hiện nay số lượng các mô hình liên kết sản xuất và tiêu thụ có kiểm soát hiện vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu tiêu thụ rất lớn của Thành phố Hồ Chí Minh, vẫn còn nhiều hộ sản xuất nhỏ lẻ, tiêu thụ qua thương lái và các kênh truyền thống. Do đó, cần tiếp tục nhân rộng những mô hình hiệu quả, khuyến khích các doanh nghiệp có năng lực tham gia đầu tư, hỗ trợ kỹ thuật và tạo đầu ra cho nông dân," bà Phạm Khánh Phong Lan nhấn mạnh.
Nhằm đảm bảo nhu cầu tiêu thụ ngày càng tăng của người tiêu dùng, Thành phố Hồ Chí Minh đã có liên kết với hầu hết các địa phương trong cả nước, đặc biệt tại các tỉnh phía Nam. Từ những mô hình liên kết ban đầu, vùng nguyên liệu an toàn ngày càng được mở rộng cả về quy mô và nâng cấp về chất lượng, mang lại lợi ích thiết thực cho cả người tiêu dùng và các mắt xích trong chuỗi liên kết.
Theo ông Bùi Tá Hoàng Vũ, Giám đốc Sở Công Thương Thành phố Hồ Chí Minh, chuỗi cung ứng giữa sản xuất và thị trường hiện đang được nâng cấp theo hướng xanh và bền vững, khi sản xuất không chỉ đảm bảo chất lượng, mà còn hướng đến cam kết trách nhiệm và minh bạch về chuỗi. Thành phố sẽ tiếp tục nâng cao hiệu quả liên kết sản xuất và thị trường, tạo cầu nối tiêu thụ, thúc đẩy gia tăng sản lượng nông sản an toàn, chất lượng đến tay người tiêu dùng, nâng cao hiệu quả sản xuất cho nông dân.
Việc mở rộng liên kết giữa doanh nghiệp phân phối với nông dân, hợp tác xã tại các địa phương không chỉ là giải pháp bảo đảm nguồn cung cho Thành phố Hồ Chí Minh mà còn góp phần tổ chức lại sản xuất nông nghiệp theo hướng chuyên nghiệp, có trách nhiệm. Khi lợi ích của người sản xuất gắn với yêu cầu chất lượng của doanh nghiệp và quyền lợi của người tiêu dùng, các vùng nguyên liệu an toàn sẽ có thêm động lực phát triển, tạo nền tảng cho chuỗi cung ứng thực phẩm bền vững./.