Nghiên cứu mô hình Trung tâm tài chính đặc thù cho TPHCM

Tham dự hội nghị có các đồng chí: Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Phó Trưởng ban Ban chỉ đạo xây dựng Đề án Nguyễn Chí Dũng; Uỷ viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành uỷ, Chủ tịch UBND TPHCM Phan Văn Mãi; Chủ tịch HĐND TP Nguyễn Thị Lệ; Trưởng Ban Nội chính Thành uỷ Lê Thanh Liêm; Phó Chủ tịch UBND TP Phan Thị Thắng cùng lãnh đạo, đại diện các sở, ban, ngành TPHCM.

Theo Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng, dưới góc độ TPHCM, hội nghị tập trung thảo luận, phân tích, đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết số 53 và Kết luận số 27. Trong đó, nêu bật kết quả đạt được, rút ra những tồn tại, hạn chế, chỉ ra các nút thắt, điểm nghẽn làm cản trở sự phát triển của khu vực. Đồng thời, nhận diện cơ hội, thách thức trong tình hình mới, xác định những vấn đề lớn đang đặt ra với TPHCM hiện nay.

Cần một Trung tâm tư vấn phát triển vùng Đông Nam Bộ

Tại hội nghị, Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư Lê Thị Huỳnh Mai trình bày báo cáo tình hình triển khai thực hiện Nghị quyết số 53 của TPHCM. Theo đó, TP đã xây dựng Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021 – 2025 với 26 chỉ tiêu phát triển trên 5 lĩnh vực. Đặc biệt, tập trung triển khai hiệu quả 51 chương trình, đề án trong 3 chương trình đột phá và 1 chương trình trọng điểm theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TP lần thứ XI gồm: chương trình đột phá đổi mới quản lý TPHCM; chương trình đột phá phát triển hạ tầng TPHCM; chương trình đột phá phát triển nhân lực và văn hoá TPHCM; chương trình trọng điểm phát triển doanh nghiệp, khởi nghiệp sáng tạo và phát triển TPHCM.

Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư cho biết, TP thống nhất với dự thảo báo cáo tổng Kết nghị quyết số 53 và Kết luận số 27 của Ban cán sự đảng Chính phủ và dự thảo Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo quốc phòng, an ninh vùng Đông Nam Bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Ngoài ra, địa phương cũng có một số đề xuất vào phần giải pháp dự thảo tại Nghị quyết.

Cụ thể, TP kiến nghị Trung ương ban hành Nghị quyết mới trên cơ sở tiếp tục kế thừa và phát huy hiệu quả đạt được của Nghị quyết 53. Kiến nghị tiếp tục xem xét, hoàn thiện hệ thống pháp lý đủ mạnh về vùng; hệ thống quy định về chính quyền địa phương cần phù hợp để hoàn thiện thể chế vùng.

Ưu tiên tập trung nguồn vốn ngân sách để đầu tư xây dựng các công trình giao thông trọng điểm của các vùng kinh tế trọng điểm; tập trung vốn cho công tác quy hoạch, xây dựng và phát triển hệ thống logistics trong các vùng kinh tế trọng điểm, có sự kết nối với hệ thống cấp quốc gia và liên kết vùng bao gồm hệ thống hạ tầng kỹ thuật hoàn chỉnh.

Đẩy nhanh lập quy hoạch vùng Đông Nam Bộ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn 2050 để TPHCM và các tỉnh trong vùng có cơ sở lập và triển khai quy hoạch của từng tỉnh và quy hoạch vùng cho thống nhất, kịp thời.

Tại hội nghị, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP Phạm Bình An nhận định, thời gian qua, TP đã và đang gặp nhiều điểm nghẽn cản trở cho sự phát triển, đặc biệt là hạ tầng giao thông kết nối vùng, nguồn lực tài chính, ý tưởng sáng tạo để phát triển. "Trong giai đoạn tới, thành phố vừa phải tập trung giải quyết các điểm nghẽn, vừa phải phát huy năng động, sáng tạo, tận dụng lợi thế vốn có để phát triển đúng mức", ông phát biểu.

Về định hướng phát triển vùng Đông Nam Bộ, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP Phạm Bình An góp ý, về cơ chế, chúng ta có có ban chỉ đạo và hội đồng phát triển vùng. Tuy nhiên, hội đồng này không có ngân sách riêng, không có bộ máy chuyên trách, dẫn đến hạn chế quyền lực. “Nếu muốn các địa phương gắn kết với nhau để tạo không gian kinh tế vùng thì nên sử dụng công cụ tài chính, ngân sách hơn là các biện pháp hành chính”, ông cho biết.

Bên cạnh củng cố hội đồng vùng, theo ông Phạm Bình An, cần xây dựng một định chế ngân sách cấp vùng, có thể xem xét xây dựng đề án thành lập quỹ đầu tư phát triển vùng, trong đó có sự đóng góp của ngân sách trung ương, các tỉnh trong khu vực.

Ngoài ra, vùng Đông Nam Bộ cần có cơ quan tư vấn chuyên trách như hội đồng, tổ công tác, tư vấn chuyên sâu.

“Nên có một Trung tâm tư vấn phát triển vùng kinh tế trọng điểm phía Nam hoặc Đông Nam Bộ, chuyên gia chất lượng, kể cả chuyên gia nước ngoài. Trung tâm sẽ hỗ trợ công tác rà soát quy hoạch, thẩm định dự án, tổng hợp thông tin, dữ liệu vùng. Thông qua trung tâm, Chính phủ sẽ nắm được đầy đủ các thông tin liên quan và thuận lợi đưa ra quyết sách lớn”, lãnh đạo Viện Nghiên cứu phát triển TP đề xuất.

TP cần đưa ra quan điểm mới, cơ chế chính sách mới đặc thù

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cho rằng, việc tổng kết Nghị quyết 53 nhằm đánh giá những kết quả đạt được cũng như thấy được những mặt hạn chế, yếu kém, những điểm nghẽn, nút thắt đang làm cản trở quá trình phát triển. Từ đó đưa ra định hướng tầm nhìn phát triển mới trong tương lai để TPHCM xứng đáng là đầu tàu, là trung tâm lớn vùng Đông Nam Bộ và của cả nước.

Trước bối cảnh mới, các nghị quyết, chủ trương mới của Đảng, biến động của thế giới và khu vực, TPHCM cần nhận diện các tiềm năng cơ hội và các thách thức phải đối mặt. Hơn hết TP cần đưa ra quan điểm mới, cơ chế chính sách mới đặc thù, đủ điều kiện, vượt trội trong nước và cạnh tranh với quốc tế; chủ động, phân cấp phân quyền, huy động nguồn lực để triển khai áp dụng cơ chế chính sách mới, có thể thí điểm sau đó tổng kết rút kinh nghiệm và nhân rộng bằng việc thực hiện cụ thể. Bộ Chính trị cũng sẽ chỉ đạo cụ thể để TP có định hướng, từ đó kiến nghị những cơ chế nào, chính sách nào cần có để phát triển.

Bên cạnh đó, TP cần báo cáo làm rõ thêm những điểm nghẽn, nút thắt liên quan đến các vấn đề đất đai, phát triển đô thị, ách tắc giao thông, nguồn nhân lực… đặc biệt là cần đề xuất cụ thể về cơ chế chính sách liên kết vùng trong bối cảnh Việt Nam không có thể chế vùng.

Liên quan đến vấn đề trung tâm tài chính, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng nhận định, TP vừa qua đã có bước tiến trong xây dựng trung tâm tài chính, tới đây Chính phủ sẽ đồng hành cùng TP đẩy nhanh tiến độ hình thành trung tâm tài chính; đồng thời đề nghị TP phối hợp với các trung tâm tài chính lớn trên thế giới sớm có nghiên cứu mô hình riêng cho TP, tiến tới hình thành một thành phố tài chính với nền kinh tế xoay quanh trung tâm tài chính, việc này sẽ đóng góp rất lớn cho TP, đất nước.

Tại hội nghị, Chủ tịch UBND TP Phan Văn Mãi đề nghị trong Nghị quyết mới, xác định đến năm 2030 - 2045, vùng kinh tế phía Nam và Đông Nam bộ phải đạt được mục tiêu cao hơn mục tiêu của cả nước đề ra, vừa đóng góp thực hiện đạt mục tiêu vừa làm đầu tàu của cả nước, của khu vực và quốc tế.

Song song với việc hoàn thiện Nghị quyết mới, công tác lập quy hoạch vùng cũng cần sớm triển khai thực hiện, Chủ tịch UBND TP mong muốn Bộ Kế hoạch và Đầu tư và các địa phương trong vùng cần sớm bàn bạc, thống nhất vai trò, nhiệm vụ trọng tâm để phân công trên cơ sở lợi thế của các địa phương.

Hội đồng vùng sẽ được thành lập, có nhiệm vụ theo dõi, xác định mục tiêu, giám sát trách nhiệm, tiến độ để có cơ chế cảnh báo. “Để làm được điều này cần tổ giúp việc cũng như kinh phí và cơ chế tư vấn để giám sát mục tiêu, tiến độ, những phát sinh để kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý, không để phát sinh thêm gánh nặng cho ngân sách nhưng vẫn hiệu quả, từ đó có thể điều tiết nhiều lĩnh vực, chương trình dự án trọng điểm đạt được kết quả rõ nét.”, Chủ tịch UBND TPHCM cho hay.

TPHCM không nằm trong 400 có thành phố có tình trạng ùn tắc giao thông lớn

Tại hội nghị, Phó Giám đốc Sở Giao thông Vận tải TP Phan Công Bằng cho biết, các chỉ số liên quan đến lĩnh vực giao thông của TPHCM thường chiếm khoảng 25-30% cả nước, dẫn đến áp lực hệ thống giao thông rất lớn. 

Trong năm 2020, thành phố có 18 điểm nguy cơ ùn tắc giao thông (giảm từ 37 điểm năm 2016, 34 điểm năm 2017, 28 điểm năm 2018, 22 điểm năm 2019), tập trung tại khu vực Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất, khu vực cảng Cát Lái, khu vực trung tâm và cửa ngõ. Kết quả khảo sát tại khu vực cửa ngõ, trung tâm và cảng hàng không cho thấy lưu lượng giao thông tại các giao lộ đã tiệm cận và vượt khả năng thông hành của giao lộ.

Mặc dù được đánh giá là địa phương ùn tắc giao thông nghiêm trọng, nhưng theo thống kê của các tạp chí uy tín quốc tế, TPHCM không nằm trong 400 có thành phố có tình trạng ùn tắc giao thông lớn. Từ năm 2015 trở lại đây, các giải pháp của TP đã cơ bản giải quyết được tình trạng ùn tắc, kể cả các ngày lễ và dịp Tết.

Đối với vấn đề này, Chủ tịch UBND TP Phan Văn Mãi cho biết TPHCM đang triển khai đề án tổ chức lại giao thông công cộng để tác động hành vi, thói quen tham gia giao thông của người dân.

Việc tổ chức lại hệ thống metro cũng cần có cách tiếp cận khác, không thể làm rời rạc từng tuyến như hiện nay, vì nếu làm vậy thì đến năm 2045 vẫn chưa thể hoàn thành được. Đồng thời, phải có sự đầu tư và phát huy cho mạng lưới giao thông thủy, tập trung nghiên cứu xây dựng mạng lưới đường sắt kết nối vùng.

Chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm

Giám đốc Sở Thông tin và Truyền thông TP Lâm Đình Thắng cho biết, ngoài phát triển nhiều hoạt động liên quan đến kết nối dữ liệu cùng nhiều tỉnh, thành, Sở còn cùng Trung tâm Báo chí TP hợp tác với các địa phương trong khu vực trong công tác truyền thông, quản lý, cung cấp thông tin báo chí, hỗ trợ giới thiệu nhiều chương trình trọng điểm của các tỉnh, thành.

Công tác tuyên truyền, phổ biến Nghị quyết số 53 và Kết luận số 27 tuy được quan tâm, đạt hiệu quả nhất định, nhưng vẫn còn một số hạn chế như: thiếu tính hệ thống, thiếu sự gắn kết, phối hợp giữa các cấp, các ngành; nội dung tuyên truyền chưa thật sự hấp dẫn, nhiều nơi thực hiện chưa thường xuyên.

Bên cạnh đó, việc chia sẻ thông tin giữa các cơ quan quản lý nhà nước còn nhiều khó khăn; hiện trạng hạ tầng công nghệ thông tin của các phường - xã chưa được các quận - huyện quan tâm đúng mức; các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu do Bộ - ngành triển khai tập trung chưa đáp ứng nhu cầu quản lý cụ thể của từng địa phương;…

Sở đề xuất, trong thời gian tới, nên chọn chuyển đổi số là một trong những nội dung trọng tâm để đầu tư, phát triển cho vùng Đông Nam Bộ. Đây cũng là lĩnh vực đã có mục tiêu chung được Bộ Thông tin và Truyền thông xác định tại các nghị quyết và chương trình quốc gia.

Cũng trên lĩnh vực này, Sở đề nghị xác định nội dung hợp tác trên 7 lĩnh vực gồm: hoàn thiện môi trường pháp lý để thúc đẩy chuyển đổi số và đô thị thông minh; phát triển hạ tầng số, đặc biệt là hạ tầng điện toán đám mây; đẩy mạnh triển khai chính quyền số, đưa dịch vụ công lên trực tuyến; đảm bảo an toàn thông tin; tăng cường nguồn lực thúc đẩy chuyển đổi số; giải pháp về thông tin tuyên truyền và phát triển xã hội số; thúc đẩy phát triển kinh tế số.